نقطه سر خط

 

ارومیه شهر بزرگی است چراکه مرکز استانی است که فقط در سه دهه اخیر ۱۲۰۰۰ دلاور از این خطه برای پاسداری از ایران اسلامی جان خود را تقدیم کرده اند  وسهم خود ارومیه با 3000 سال تاریخ پرافتخار بیش از 3000 شهید بوده است.

تاریخ این سرزمین در دهه های پیش از آن نیز دلاور پرور بوده و مردان و زنان این دیار ، وقایع پر شماری را که نشان از عظمت مردمان ساکن در آن دارد خلق کرده ند.

شهدای بخون خفته این سرزمین فرزندان همان ملتی هستند که تاریخ این شهر را با فرهنگی متکی به اخلاق و مدارا ساخته اند.

ارومیه شهری است که از متنوع ترین ویژگی های فرهنگی،دینی و قومیتی برخوردار است اما خبری از اختلافات فرهنگی و دینی و مذهبی در آن نیست چراکه قرنهاست ملت ارومیه در قالب همین تنوع باهم برادرانه زندگی می کنند.

وقتی اورموی ها بخواهند برای شهر خود همایشی برگزار کنند همه در یک صف ، برای معرفی اصالتهای شهر خود دست به دست هم می دهند تا در نهایت این شهر همانگونه که بوده و هست معرفی شود.

برگزاری همایش هم اندیشی شهر ایرانی ، شهر تاریخی، فرهنگی، مذهبی ارومیه بهانه ای است تا اورموی ها یکبار دیگر با تمام تنوع های فرهنگی ، دینی و مذهبی و حتی زبانی خود گرد هم آیند و هر کدام از پیشینه تاریخی این شهر صفحه های ارزشمندی را ورق بزنند.

همسفری با مهمانان این همایش از ارومیه تا تهران و یا برگشت از آن فرصت های ارزشمندی را نصیب یک خبرنگار حتی اورموی می کند تا با هم نشینی با جمعی از برجستگان این شهر به موطن خود ببالد و به داشته های این سرزمین الهی بیشتر از گذشته افتخار کند.

تامل در توانمندی یا نقش میهمانان دعوت شده به بخش نخست همایش در فرهنگسرای هنر در تهران روشن می کند که چه ظرفیت های عظیمی در عرصه های مختلف فرهنگی،تاریخی،هنری،دینی،علمی،اقتصادی و غیره در این شهر وجود دارد که هر کدامشان در حیطه خود منشا اثر و خیرات و برکاتند.

علمای دینی و مذهبی در بین دعوت شدگان حضور دارند که هریک تکیه گاه قومیت یا دین خود در این شهر هستند.

هنرمندان ، فعالان فرهنگی و اقتصادی سرشناسی حضور دارند که آثار هر کدام در حوزه مسئولیت خود یا گوشه ای از اصالت این آب و خاک را خلق کرده و یا موجبات توسعه و آبادانی این سرزمین را فراهم آورده است.

رؤسای مراکز علمی و دانشگاهی و اساتید رشته های مختلف نیز اعتبار مضاعفی به گروه مهمانان دعوت شده به تهران بخشیده اند.

قاریان بین المللی ، اساتید و حافظان قرآن در کنار عاشیق هایی نشسته اند که یکی نماد فرهنگ بومی منطقه و زبان و ادبیات ارومیه است و دیگری باور عمیق اعتقاد به دین اسلام که این سرزمین را الهی کرده است.

به خاطر ندارم در هیچ پروازی اینقدر روزنامه خوان در یک هواپیما دیده باشم.

وقتی متوجه می شوم باید به عنوان تنها خبرنگار حاضر در گروه اعزامی ، این رویداد مهم را با این همه انسان های مهم و فرهیخته گزارش کنم سنگینی کار را بیشتر حس می کنم و با تامل بیشتری بر پیرامونم متمرکز می شوم گرچه مطمئنم جای خالی خبرنگاران که فرصت حضورشان در تهران فراهم نشد اصلاً پر شدنی نیست.

خائف از آنم که نتوانم یا نشود در قالب چند خبر خشک و بی روح ، عمق این همایش پر احساس و غرور انگیز را در چند خبرگزاری و سایت رسمی منعکس کنم تا ایرانیان بدانند ارومیه چگونه شهری است ، اما روزنامه آراز آذربایجان بسان نعمتی که خود زاده شهر ارومیه و متعلق به تاریخ و فرهنگ این منطقه است برایم فرصتی فراهم می آورد که رنگ ، حس ، حال و هوا و زیبایی های پرشمار این همایش را آنگونه که هست و می توانم بازگو کنم.

شاید برای خیلی ها این سوال مطرح باشد که افتتاحیه همایش ارومیه نوزدهمین شهر ایرانی چرا در تهران برگزار می شود؟

اگر بدانیم طراح و پشتیبان برگزاری این چنین همایشهایی که ارومیه نوزدهمین مورد آن شده ، خود فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی است به چرایی برگزاری آن در تهران نیز پی می بریم اما اهمیت دیگری در این برگزاری نهفته و آن اینکه پایتخت نشینان بیش از اورموی ها به معرفی ارومیه و آشنایی با تاریخ و فرهنگ کهن آن نیازمندند و از این روست که دهها انسان صاحب نام این دیار عزم سفر به پایتخت کرده اند که در آنجا آوازه شهر فرهنگی و تاریخی خود را به رخ بکشند.

در طول مسیر هم صحبتی با تعدادی از منتخبان صاحب نام ارومیه حاوی نکته های مهمی است که برخی از این نکات هر کدام به تنهایی ارزش برگزاری یک همایش ویژه و تخصصی را دارد.

وقتی یک مقاله ای از پس ماهها تحقیق و پژوهش فراهم آمده ، نویسنده اش دلسوزانه موضوعاتی را مطرح می کند که افکار عمومی حتی در خود شهر ارومیه با آن آشنا نیستند و از این روست که برگزاری همین همایش بسیار ارزشمندتر می شود چون قرار است خروجی آن به دست مردم و نخبگان برسد.

به محل برگزاری همایش در فرهنگستان هنر می رسیم ، این مکان جایی است که فقط برای هنر طراحی شده و مرکز حضور کسانی است که به هر نحوی دستی در کارهای هنری دارند بنا بر این معرفی ارومیه در همچو مکانی که امروز وعده گاه هنرمندان و ایستگاه آثارشان شده بسیار فرصتی ارزشمند است.

همایش ارومیه نوزدهمین شهر ایرانی در سالن این فرهنگستان که مشکل نور و صدا و غیره ندارد آغاز می شود.

در مدخل سالن تصاویر سرداران شهید ارومیه در میان گل و پرچم ایران قرار داده شده است.

نخست کلیپی از قرائت سوره انسان پخش می شود و متعاقب آن پخش سرود ملی است.

قبل از هر برنامه دیگری کلیپی برای ورود حضار به حال و هوای ارومیه پخش می شود تا همگان با دیدن زیبایی های این شهر در فضای اصلی مراسم قرار گیرند.

موسیقی اصیل آذری با تمام مولفه های روح نوازی که دارد بر تصاویری از تاریخ و طبیعت این سرزمین سوار شده که از آبهای شفابخش دریاچه مان شروع می شود و تا زندگی ایلات و روستاها ادامه می یابد.

گندم ، سیب و انگور از محصولات اصلی اورموی ها در این کلیپ می درخشند دخترکانی که لباس محلی پوشیده اند سیب و انگور می چینند.

دیدن تصاویری پشت سر هم از مسجد مناره ، کلیساهای مقدس مسیحیان،خانه انصاری ، مدرسه هدایت،سه گنبد،موزه، مسجد جامع ، بازار ، باغ هایی با خوشه های طلایی انگور و میوه های بهشتی سیب و دهها جای تاریخی ، طبیعی و دیدنی به همراه تصاویری از فرهنگ متعالی مردم این دیار ، غرور مهمانان حاضر در مراسم را به داشتن چنین شهری بیشتر می کند.

بعد از پخش این کلیپ که لذت حاضران در مراسم را در پی دارد نوبت رونمایی از دکور اصلی همایش است که با حرکت ، نورپردازی و موسیقی ویژه ای به رؤیت حضار می رسد.

طرح پس زمینه ، دریاچه ارومیه است که خورشید بالای پل میانگذر در وسط آن می درخشد و تصویر سه گنبد و مسجد جامع در دو سوی پل قرار گرفته اند و شش فلامینگو در آبهای روبروی پل ، داخل دریاچه خودنمایی می کنند.

آب دریاچه حتی تا زانوی فلامینگوها نیست!

این دردآور است ، اما چه می شود کرد؟

کنار سالن بنری نصب شده که حاوی سخنان رهبر انقلاب است که در آن شمه ای از ویژگی های استان آذربایجان غربی بیان شده است: این استان با شهدای بزرگش با رزمندگان و سردارانش با شهید باکری پرافتخار و سربلندش و مرد و زن پشتیبان و شجاعش بهترین امتحان ها را داده است.

در آن سوی سالن بانویی پشت دار قالی نشسته و تابلوی و ان یکاد می بافد و روی سن نیز با سینی های پر از سیبهای رنگارنگ و انگورهای قرمز و طلایی تزئین شده است.

اجرای برنامه بر عهده ظهوریان است که خود ارومیه ای است و تا چندی پیش اجرای اخبار شبکه استانی خودمان را بر عهده داشت و اینک در شبکه دو و تهران گویندگی اخبار می کند.

او اجرایش را با قرائت شعری به زبان ترکی آغاز می کند که در توصیف دیار آذربایجان و شهر ارومیه و مردمان این سرزمین سروده شده است.

نخستین سخنران مراسم جواد شریف نژاد دبیر اجرایی همایش و فرماندار ارومیه است.

او نخست اهداف برگزاری همایش را بر می شمارد و می گوید: هویت بخشی شهری ایرانی ، اسلامی از اهداف برگزاری چنین همایش هایی است که طی آن شهرهایی که از تاریخ کهنی برخوردارند در قالب این همایش مورد معرفی قرار می گیرند و شهر ارومیه با تاریخ دیرین خود یک از شهرهایی است که در این طرح به عنوان نوزدهمین شهر ایرانی معرفی می شود.

فرماندار ارومیه از انتشار و ارائه ۵۵ مقاله تخصصی در همایش ارومیه نوزدهمین شهر ایرانی خبر داده و اضافه می کند: برای این همایش ۷۳ مقاله رسید که از این تعداد۵۵ مقاله پذیرفته شده است که از این تعداد مقاله ۱۲ مورد بصورت پوستر، ۱۸ مورد بصورت سخنرانی و ۲۵ مقاله نیز بصورت چاپ شده ارائه می شود.

شریف نژاد اضافه می کند: این همایش با همکاری مجموعه ای از دستگاههای مختلف اجرایی استان آذربایجان غربی در طول ۱۸ ماه به مرحله برگزاری رسیده است.

او این نکته را هم گفت که در این همایش ۵ جلد کتاب جدید انتشار یافته و ۵ جلد کتاب نیز باز نشر شده است .

وی از دیگر اقدامات این همایش چاپ آلبوم نفیسی از عکسهای به یادماندنی ارومیه ، تهیه آلبوم موسیقی آواهای عاشیقی ، ساخت تندیس و الواح همایش ، تهیه کلیپ اماکن تاریخی ، ساخت مستند سرزمین نیکان، و تهیه تصاویر پانوراما از اماکن تاریخی و دیدنی ارومیه اعلام كرد که در این همایش با همراهی یک پدر شهید از آنها رونمایی شد.

شریف نژاد با تقدیر از همه عوامل برگزاری همایش یاد دکتر ابراهمی فتح الهی معاون پیشین سیاسی اجتماعی استاندار آذربایجان غربی را گرامی داشته و قطعه شعری آذری در مورد ارومیه و فرهنگ کنونی این شهر قرائت می کند.

سخنران بعدی مراسم وحید جلال زاده استاندار آذربایجان غربی است که از ابتدا تلاش کرده بود این همایش برای معرفی شهر ارومیه برگزار شود و پس از تغییر معاون سیاسی اجتماعی سابقش راساً و از نزدیک بر جریان چگونگی برگزاری و سرانجام این همایش تمرکز کرد چراکه از منظر او برگزاری همایشی با این اهمیت برای یک استاندار بومی که خود متولد شهر ارومیه است فرصتی بسیار مغتنم و خاطره ای فراموش ناشدنی با دستاوردهای به یاد ماندنی است.

او با ابراز خوشحالی از برگزاری این همایش ، این توفیق را شایسته سپاسگذاری از خداوند اعلام می کند و در ابتدای سخنان خود از تمام دست اندرکاران برگزاری همایش هم اندیشی نوزدهمین شهر ایرانی تشکر کرده و تقدیر ویژه ای از استاد علی معلم دامغانی به عمل می آورد که با راهنمایی و اهتمام او کار تا بدینجا پیش رفته است.

جلال زاده با اشاره به مجموعه گران سنگی که در سالن از مفاخر و نخبگان و نام آوران ارومیه جمع شده اند نخست به موضوع اهمیت انجام کار فرهنگی در انقلاب اسلامی اشاره کرده و می گوید: به تعبیر رهبر انقلاب ، این انقلاب ماهیت فرهنگی دارد و از منظر ایشان ، اقتدار فرهنگی مهمترین اقتدار یک کشور است و به همین جهت این دیدگاه نقشه راه تمام دلسوزانی است که دلشان برای عزت و اقتدار ایران اسلامی می تپد تا در این مسیر پرشتاب قدم بردارند و بر اقتدار فرهنگی ایران زمین بیافزایند.

وحید جلال زاده معتقد است شهر ارومیه و استان آذربایجان غربی دارای وجوه بسیاری است که از هر یک از آن وجوه باید این سرزمین دوباره به صورت جامع معرفی شود بنا براین در این همایش او می گفت: برگزاری این همایش آغاز راه معرفی شهر ارومیه به ایرانیان و جهانیان است و حداقل در سه سرفصل عمده ویژگی های ارومیه باید در آینده معرفی شود.

او می گفت: مفاخر و داشته های هر جامعه ای ذخایر تمام نشدنی ای هستند که هر چقدر تلاش نماییم تا به شایستگی آنان را معرفی نماییم باز جای کار بیشتر وجود خواهد داشت و در خصوص شهر ارومیه نیز غنای بی نظیر فرهنگی و تاریخی این شهر می طلبد تا گام های بعدی معرفی این شهر به جد برداشته شود.

وی تلاش مداوم در این مسیر را مستلزم رسیدن به نقطه مطلوب می داند و بر این اساس گفت: برگزاری همایش هم اندیشی شهر ایرانی شهر تاریخی، فرهنگی، مذهبی ارومیه، آغاز راهی است که در آن نیازمند معرفی این شهر به ایرانیان و جهانیان هستیم و این معرفی با برگزاری این همایش به اتمام نخواهد رسید چراکه ظرفیت های فراوانی از شهر ارومیه برای معرفی باقی مانده است.

به اعتقاد وی ارومیه گمنام واقع شده و وظیفه و رسالت فرد فرد ماست که این باغ شهر تاریخی را از مظلومیت و گمنامی به در آوریم.

استاندار آذربایجان غربی با اشاره به موقعیت ویژه جغرافیایی ارومیه هم می گفت: این شهر به تنهایی با دو کشور هم مرز است که این ویژگی افزون بر آنکه مزیتی اقتصادی است مزایای فرهنگی مختلفی نیز با خود دارد که سزاوار توجه ملی است.

وی با گرامیداشت شهدا و سرداران به خون خفته شهر ارومیه در سالهای انقلاب و دفاع مقدس اضافه کرد: شهر ارومیه ظرفیت های فراوانی برای معرفی دارد که از جمله آن موضوع ارومیه و انقلاب اسلامی است.

وی دیگر سرفصل شایسته معرفی در قالب ویژگی های شهر ارومیه را موضوع روحانیت اعلام کرده و ادامه داد: در این شهر روحانیون بزرگی زندگی کرده اند که هم قدما و متاخرین و هم معاصرین باید معرفی شوند و از جمله آنها مجاهد نستوه حجت الاسلام والمسلمین غلامرضا حسنی امام جمعه محترم ارومیه است که نخستین مدال شجاعت را از دست رئیس جمهور گرفته اند و هم آيت الله سيد علي اكبر قریشی از پژوهشگران معاصرند که نشان درجه یک پژوهش را از ریاست محترم جمهور دریافت کرده اند.

جلال زاده سرفصل ارومیه و دفاع مقدس را از دیگر موضوعاتی عنوان کرد كه سزاوار است در قالب ویژگی های بارز این شهر معرفی شود چراکه این استان جزو استانهایی بود که مستقیماً در مرزهای خود درگیر جنگ با متجاوزان و منافقان بود و این مقابله همچنان نیز ادامه دارد.

وی در این خصوص می گوید: شهر ارومیه ۳۰۰۰ شهید را تقدیم نظام اسلامی کرده است بنابراین جا دارد این ویژگی این شهر آسمانی به ایرانیان و بویژه جوانان معرفی شود.

پس از سخنرانی استاندار آذربایجان غربی اجرای موسیقی عاشیقی حسن ختام بخش نخست همایش بود چراکه جلال زاده از حاضرین خواست پس از اقامه نماز اول وقت ، برگزاری همایش ارومیه نوزدهمین شهر ایرانی استمرار یابد.

علی کریمی ، هنرمند عاشیق ابتدا از توجهی که در این سالها به این قشر از هنرمندان می شود تشکر کرد و معتقد بود که عاشیقی بخشی از فرهنگ و ادبیات منطقه آذربایجان است و شایسته توجهی به مراتب بیش از اینهاست.
او قطعه ای در وصف ارومیه و آذربایجان اجرا کرد که با تشویق و لذت حاضران توأم شد.

سخنران بعدی مراسم جواد جهانگیرزاده یکی از نمایندگان مردم ارومیه در مجلس شورای اسلامی بود که نخست از همه حضار با ذکر نام و نشان تقدیر کرد و حضورشان را گرامی داشت و سپس ضمن تقدیر از استاندار آذربایجان غربی و عوامل برگزاری این همایش به تشریح ویژگی های مردمان شهر ارومیه پرداخته و اظهار کرد: مردم ارومیه را شهره به خوش خلقی و خوش برخوردای می شناسند و این شهر با ظرفیت‌های بی‌نظیر خود محل تقریب ، همگرایی و وحدت اقوام و مذاهب ایرانی است.

او با اشاره  به ضرورت تعریف یک الگوی واحد توسعه شهری ادامه داد: برای نیل به توسعه‌ای همه جانبه در ابعاد فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی تعریف الگوی توسعه ملی به‌ویژه در موضوع شهر نشینی یک ضرورت است.
به اعتقاد وی اختلافات نباید مبنای دوری اقوام و قومیت‌ها از یكدیگر باشد بلكه اشتراكات فراوان باید محور پیوندهای ملت ایران قرار گیرد كه در شهر ارومیه این پیوندها مابین قومیت‌ها ، ادیان و مذاهب بر قرار است.
جهانگیرزاده می گفت: در موضوع خشکیدگی دریاچه ارومیه نباید مسوولی را مورد هجمه و اتهام قرار داد و متقابلاً نباید به شعار دادن روی آورد بلكه باید گام های عملی و مردمی برای نجات این دریاچه از بحران خشک شدن برداشت.
وی در پایان سخنان خود دو پیشنهاد به همایش ارومیه نوزدهمین شهر ایرانی داد.

به گفته وی در درجه اول باید بانک ایده برای معرفی این شهر ایجاد شود و دوم اینكه پ‍ژوهشكده ارومیه با محوریت دانشگاه دولتی این شهر تاسیس شود.

علی معلم دامغانی رئیس فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران آخرین سخنران همایش هم اندیشی ارومیه نوزدهمین شهر ایرانی بود که او با بیان دیدگاه های خود به وصف تاریخ گذشته و دوره معاصر ارومیه پرداخت.

می گفت: در بین تمام همایش‌های مشابه برگزار شده ، ارومیه تنها شهری است که از اهتمام لازم برای تاسیس بنیادی برای معرفی داشته‌ها و ظرفیت‌های خود برخوردار است.

او ادامه داد: تاسیس بنیاد ارومیه شناسی سبب خواهد شد در نوبت دیگر صدها کتاب برای ارومیه نوشته شود تا آیندگان از پیشینه این شهر تاریخی آگاه شوند.

وی با اشاره به ویژگی‌های خاص ارومیه در تنوع اقوام و مذاهب و ادیان گفت: در شهر تاریخی ارومیه بین قومیت‌ها و ادیان و مذاهب هیچ دیواری نیست و اقوام ساکن در آن سال‌ها و سده‌ها به نیکی کنار یکدیگر زندگی کرده‌اند.

معلم، تعیین تکلیف نام دریاچه ارومیه یا دریاچه چی چست را از جمله موضوعاتی برشمرد که بنیاد ارومیه شناسی خواهد توانست به آن بپردازد.

وی گفت: بنابر اسناد تاریخی شهر ارومیه زادگاه زرتشت است که از خاندانی آذرآبادگانی متولد شده و منشا توحید خواهی مردمان منطقه و یکتا پرستی بوده است.

استاد معلم با اشاره به تاریخچه‌ای از شهر ارومیه در سده‌های اخیر گفت: ارومیه شهر نامداری است که در طول سالیان دراز مشهور به ارجمندی و فرهنگ مداری بوده است به‌طوریکه مردمان این شهر همیشه فرهنگ ساز بوده‌اند.

وی تصریح کرد: امیدواریم تاسیس بنیاد ارومیه شناسی بتواند با همکاری فرهنگسرای جمهوری اسلامی ایران گام‌های ارزشمندی برای معرفی ارومیه بردارد.

او اشاره به ده ده قورقود و چگونگی توسعه فرهنگی عاشیقی در خطه آذربایجان نیز پرداخت و تصریح کرد: ترک زبانان خطه آذربایجان مردمان دلاوی بوده اند که حتی اسلام را نیز به ضرب شمشیر نپذیرفته بلکه با بینش یکتاپرستانه که پیوسته از آن برخوردار بوده اند این دین الهی را برگزیده اند که در این راستا مولفه های تاثیرگذار فرهنگی اهالی این دیار به نحو باترزی در تاریخ ثبت و ضبط شده است.

او بزرگان شهر ارومیه را محدود به زیستن در این شهر ندانست و گفت: تاریخ ایران زمین پیوسته از وجود دانشمندان،علما و هنرمندان خطه ارومیه متنعم بوده است و محققانت بسیاری از این شهر به فرهنگ ایران زمین خدمت کرده اند.

در این مراسم بیت الله جعفری شاعر ارومیه ای نیز سروده هایی با موضوع شهر ارومیه را قرائت کرد.

در انتهای مراسم بخشی از دستاوردهای این همایش که شامل چندین کتاب ، آثار هنری و مجموعه مقالات تخصصی بود رونمایی شد.

در بخش عصرگاهی این همایش چند نمایشگاه و سمینار نیز برگزار شد که طی آن علاوه بر ارائه مقالات تدوین شده توسط صاحبان آثار ، تصاویر و اسنادی از تاریخ شهر ارومیه در سالن های مختلف فرهنگستان هنر در معرض بازدید علاقه مندان قرار گرفت.

در بخشی از سالن نیز محصولات کشاورزی شهر ارومیه که اغلب شامل انواع انگور و گونه های مختلف سیب بود به نمایش در آمد.

در این همایش تعدادی از نمایندگان کنونی و سابق مجلس شورای اسلامی، اعضای شورای شهر و شهردار ارومیه ، تعدادی از مدیران کل و روسای ادارات ، امام جمعه اهل تسنن ارومیه ، نماینده آشوری ها در مجلس ، جمعی از فعالان اقتصادی و فرهنگی به همراه گروهی از اساتید دانشگاه و هنرمندان در کنار جمعی از ارومیه ای های مقیم تهران حضور داشتند.